Lezing Jan van Es over Buitenplaatsen in en rond Woerden
za 5 september 2026 za 5 sep 2026
WOERDEN, 14-8-2026 – Op zaterdag 5 september om 11 uur treedt
de bekende Nederlandse folkgroep Voddemoer op in de bibliotheek
van Woerden. Het concert is gratis toegankelijk. Na het concert
houdt historicus Jan van Es een lezing over Buitenplaatsen in en
rond Woerden, als oinleiding op de expositie Heerlijk aan de Oude
Rijn.
De folkgroep zingt liederen uit Gouden Eeuw en Pruikentijd, zoals
Merck toch hoe Sterck, Blauw Garen en Koperdraad en Wat Zegt
Men In Den Haag Van de Prins. De liedjes gaan over mondige
vrouwen, oude ambachten en de gevaren van de zee, maar ook over
rijke heren en dames in de buitenplaatsen.
De expositie Heerlijk aan de Oude Rijn duurt tot 18 september en
gaat over boerderijen, burchten en buitenplaatsen langs de Oude
Rijn, waarbij er ook aandacht is voor Woerdense buitenplaatsen als
Villa Rijnoord, Boschlust en Kop en Hagen. De expositie heeft al in
diverse bibliotheken gestaan, o.a. Utrecht, Alphen aan den Rijn,
Leiden en Bodegraven, en gaat nog naar Leiderdorp.
Tweehonderd buitenplaatsen aan de Oude Rijn
Buitenplaatsen langs de Vecht en de Amstel zijn bekend, maar ook
langs de Oude Rijn hebben ze gestaan. En niet weinig ook, het
waren er meer dan tweehonderd. Die stonden vooral tussen
Utrecht en Harmelen, rondom Alphen en in en om Leiden.
Het waren vooral rijke burgers die zich vanaf de 17e eeuw een huis
buiten de stad konden veroorloven. In de zomermaanden
ontvluchtten zij de volle en warme binnensteden om in de gezonde
buitenlucht te vertoeven. Soms was hun buiten niet meer dan een
grote tuin met een klein optrekje, soms ook alleen een herenkamer
in een boerderij, maar steeds vaker werden het grote en deftige
huizen. De rijksten omringden zich daar met grote luxe. Een sier- en
groentetuin hoorde daar zeker bij, maar ook een rijke en deftige
inrichting verhoogde de status van de eigenaar. Wie het helemaalcompleet wilde maken, bouwde een oranjerie voor exotische gewassen, of legde een dierentuin aan.
Er ontstond zo een bloeiende buitenplaatsencultuur.
Trekschuit
Nadat de Oude en de Leidse Rijn als trekvaart waren ingericht, konden nog meer gegoede stedelingen
zich een huis op het platteland veroorloven. Met de trekschuit waren ze relatief snel van de stad bij
hun buitenplaats en weer terug.
In de loop van de 18e eeuw kwam de klad in het bezit van een dergelijk duur zomerhuis en de Franse
Tijd (1795-1813) was bijna de genadeklap voor de buitenplaatsen. In de 19e eeuw was er nog een
kleine opleving. Met name rijke industriëlen konden zich een dergelijk groot huis veroorloven. Vaker
echter werden de buitenplaatsen afgebroken of omgevormd tot boerenbedrijven of fabrieken. En wat
bleef staan, was in de 20e eeuw te groot of te duur in onderhoud en ging alsnog ten onder. Van alle
buitenplaatsen langs de Rijn is maar een handjevol behouden. Maar wie goed kijkt, kan nog wel
restanten zien en vaak méér dan je op het eerste gezicht zou denken....
11.00 uur, geen entree.
Meer informatie?
Bezoek de website van deze activiteit
Locatie
Meulmansweg 27
3441 AT Woerden
Locatie op Google Maps
Deze pagina delen
